Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat kunst in ziekenhuizen een positief effect heeft op het welzijn van patiënten. Nu onderzochten Leyden Academy en het LUMC de kunstbeleving van patiënten en hun naasten; wat doet kunst met je? Welke waarde heeft het?
Doorbreken van de klinische uitstraling
Het Leids Universitair Medisch Centrum beschikt over een kunstcollectie die al dertig jaar de gangen, poliklinieken en verpleegafdelingen siert. De kunst draagt bij aan een gastvrije sfeer en doorbreekt de klinische uitstraling. Daarnaast biedt Galerie LUMC laagdrempelige, wisselende tentoonstellingen voor medewerkers, patiënten en bezoekers.
Het onderzoek van het LUMC en Leyden Academy bracht de ervaringen van patiënten en naasten in kaart, door middel van verschillende methoden. Er werden vragenlijsten verspreid in de galerie en wachtkamers van de poliklinieken. Ook werden er korte interviews afgenomen met wachtende, zittende en lopende mensen in het ziekenhuis. Daarnaast werden er ook diepte-interviews afgenomen en werd er een creatieve feedbacksessie met geïnterviewde patiënten en naasten georganiseerd om betekenissen en samenhang te verkennen en verbeelden in kleur, gedicht, collages en teksten.
Het is akelig dat je daar moet liggen, maar het geeft ook iets vertrouwds dat datzelfde schilderij er dan nog steeds hangt”
Troost en blijdschap
Uit het onderzoek blijkt dat beeldende kunst in ziekenhuis een diepgaande impact heeft op patiënten.
Kunst biedt afleiding van stressvolle situaties, zoals wachttijden en zorgen, en roept vaak lichte en positieve emoties op, zoals troost en blijdschap. Zo zei een van de respondenten: ‘De kunst in een ziekenhuis geeft me positiviteit en lichtheid, en dat maakt me vaak blij.’ Het creëert verbinding met de buitenwereld en tussen mensen. Ook kwam er uit de interviews dat kunst zorgt voor een menselijke, huiselijke sfeer in de vaak steriele ziekenhuisomgeving. Kunst helpt patiënten zich meer mens dan patiënt te voelen en biedt herkenning en houvast, bijvoorbeeld als een vertrouwd ankerpunt in een anonieme ziekenhuisruimte. ‘Het is akelig dat je daar moet liggen, maar het geeft ook iets vertrouwds dat datzelfde schilderij van de vorige keer er dan nog steeds hangt’, aldus een van de respondenten.
Sleutelrol tot helende omgeving
Kunst is meer dan een mooie toevoeging; het is een krachtig hulpmiddel om het welzijn van patiënten te verbeteren, zo blijkt uit de interviews en vragenlijsten. Met een doordachte kunststrategie kan je niet alleen de zorgomgeving transformeren, maar ook bijdragen aan een ziekenhuis dat aandacht heeft voor hoop en daardoor menselijker is.
