‘Gansch het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil’. Herkent u hem nog? Het is er één van ruim honderd jaar geleden… OK, deze dan: ‘Willen we naar de Dam? Dan gaan we naar de Dam!’
Kwartje gevallen? Ja? Mooi. Zo niet, google even.Vakbond, or en arbeidsvoorwaarden
De citaten over het raderwerk en de Dam stammen uit de roemrijke, machtige historie van de Nederlandse vakbonden. Vakbonden met heel veel leden, met enorm veel macht, waar door werkgevers terdege rekening mee moest worden gehouden. Zo niet, dan had de werkgever een buitengewoon vet probleem. Anno 2018 ligt dat heel anders. Er is niet veel meer over van die machtige arm die echt iets kon afdwingen, er staan geen stoere vakbondsvoormannen of voorvrouwen op de barricades die onvergetelijke speeches loslaten op tienduizenden vastberaden aanhangers. Nog maar weinig leden, zo af en toe een stakinkje hier of daar, werkgevers leunen achterover tot het stormpje overwaait en gaan over tot de orde van de dag. De vakbond wordt nauwelijks nog serieus genomen. Vind ik dat jammer? Ja, dat vind ik heel jammer, want ik stam uit een vakbondsnest. Mijn opa van vaderszijde was begin vorige eeuw zeer actief in de socialistische vakbondsbeweging hier in het katholieke zuiden, tot grote onvrede van fabrikant en pastoor. Mijn vader was actief lid van de vakbond, toen ik begon te werken in het onderwijs werd ik als vanzelfsprekend ook lid, van een bond met toen nog veel leden en behoorlijk wat invloed. Jaren later ging ik werken bij een organisatie waar nauwelijks iemand lid was van een vakbond, waar geen CAO van kracht was en is. Niemand lag daar wakker van. Jammer, maar geen onoverkomelijke ramp: vele jaren heeft de or waar ik lid van was met succes onderhandeld met de bestuurder over het gehele pakket van arbeidsvoorwaarden. En de realiteit van nu is dat de komende jaren steeds meer ondernemingsraden dat zullen gaan doen, of we dat nu leuk vinden of niet.Jumbo, Gall & Gall, Action…
De trend is duidelijk: grotere bedrijven zoeken het steeds vaker in overleg en onderhandeling met de eigen ondernemingsraad, de vakbonden worden gepasseerd, het hek is van de dam. Kijk naar Gall & Gall, kijk naar de Action. Bij supermarktketen Jumbo bleek heel recent dat het personeel dat overigens prima vindt. Er is een AVR (arbeidsvoorwaardenregeling) overeengekomen met de or, zonder bemoeienis van de bonden. De FNV was daar uiteraard niet blij mee. Het personeel echter wel: driekwart van de personeelsleden van Jumbo heeft gestemd over deze AVR, liefst 96% heeft voor gestemd. Einde oefening FNV bij Jumbo, lijkt me… Buitenspel gezet, met applaus van het Jumbo-personeel. Oeps.Leren onderhandelen is noodzakelijk
De trend is duidelijk en de trend zal doorzetten. Ondernemingsraden zullen steeds vaker aan de onderhandelingstafel plaatsnemen, op de plek waar ooit de vakbonden zaten. Is dat erg, is dat eng? Nee. Want hier komt de eerder geciteerde Pippi in beeld. Een onverschrokken or met veel zelfvertrouwen laat zich inspireren door haar levensmotto: ‘Ik heb het nog nooit gedaan dus ik denk dat ik het wel kan’. Een or die naast zelfvertrouwen ook over zelfinzicht beschikt zal beseffen dat het wel zo slim is om niet onvoorbereid aan de onderhandelingstafel te verschijnen, je doet het er niet zomaar even bij. Het vraagt nogal wat aan inhoudelijke kennis en om goed ontwikkelde onderhandelingsvaardigheden om het traject tot een goed einde te brengen. Om dat vervolgens met opgeheven hoofd aan je collega’s voor te leggen, zoals de or van Jumbo dat heeft gedaan. Trainen dus op onderhandelen, op alle varianten, met alle denkbare overlegstijlen. Trainen, trainen, trainen.Ontzettend leuk en leerzaam om te doen
Zorg dat je er echt goed in wordt. Ontzettend leuk en leerzaam om te doen. En pas na heel vaak en heel goed geoefend te hebben neemt de or plaats aan tafel, voor de echte onderhandeling over de arbeidsvoorwaarden. Spannend. Met zelfvertrouwen, met kennis, met bekwaamheid. Je hebt het nog nooit gedaan, maar je kunt het, in de geest van Pippi. Succes! Mr. Niek van Keulen is senior-trainer en adviseur van ondernemingsraden en hun overlegpartners. Reacties, vragen? Niek.van.keulen@kpnmail.nl Combinatiepakket OR Digitaal: de ideale ondersteuning voor or-leden
Met dit handige combinatiepakket heb je alles wat je als or-lid moet weten digitaal bij de hand!
Or & Arbeidsvoorwaarden
Steeds vaker kan per onderneming eigen arbeidsvoorwaardenbeleid worden gemaakt. Leer alles over bevoegdheden van de ondernemingsraad op het gebied van arbeidsvoorwaarden tijdens de opleiding Or & Arbeidsvoorwaarden
