In wezen draait het bij medezeggenschap om twee zaken: representatie en participatie. Bij representatie gaat het erom dat een kleine groep mensen namens de collega’s betrokken is bij de besluitvorming in de onderneming. Deze groep vertegenwoordigt de werknemers en moet dus op de hoogte zijn van wat er leeft binnen deze achterban. Bij participatie gaat het erom dat werknemers zelf invloed kunnen uitoefenen op de besluiten die hen aangaan. Hoe meer de or slaagt in representatie en participatie, hoe beter de kwaliteit van de medezeggenschap. Deze kwaliteit staat of valt bij gemotiveerde or-leden. Als or-lid ben je in feite een werknemer met een bijzondere missie in je werk. Je wilt werken aan je kennis, inzicht, houding en vaardigheden, werken aan je ‘competenties’. Competentieontwikkeling is al lang een aandachtspunt in veel organisaties en het is dus ook niet gek dat steeds meer or-leden zich op dit punt de maat willen laten nemen. In feite wordt in de huidige vraag naar opleidingen voor ondernemingsraden de aandacht vooral gericht op de groep als geheel. Dat is vreemd, als je bedenkt dat de opleidings- en ervaringsverschillen binnen een gemiddelde ondernemingsraad groter zijn dan in het gemiddelde managementteam.
FNV Formaat is sinds enkele jaren op bescheiden schaal aan het experimenteren met het uitgangspunt dat medezeggenschap zich verder ontwikkelt op basis van persoonlijke initiatieven van or-leden. De leergang ‘Strategisch Sturing geven aan de or’, die werd ontwikkeld voor de zorgsector, is een succesvol voorbeeld daarvan. Persoonlijke ontwikkeling binnen de medezeggenschap staat daarbij centraal. De reacties zijn positief. Deelnemers rapporteren allen dat ze een persoonlijke ontwikkeling hebben doorgemaakt en dat ze veel bewuster hun rol in de or beleven. Het laat zien dat er behoefte bestaat aan opleidingen voor or-leden die niet de collectieve ontwikkeling van de or als uitgangspunt neemt, maar de individuele ontwikkeling van het or-lid. Niet ter vervanging van de traditionele trainingen voor de hele or, maar als aanvulling daarop.
Een gezamenlijke visie op de kerncompetenties voor medezeggenschap zou de basis voor de opleiding van de ondernemingsraad moeten zijn. Van daaruit kan de or bepalen welke opleidingswensen er collectief leven, kunnen or-leden hun wensen tot persoonlijke ontwikkeling in hun POP verwoorden en kan ook het management bepalen op welke punten hijzelf nog verdere ontwikkeling nodig heeft.
