Transparantie en herordening van verantwoordelijkheden zijn kernbegrippen voor de vernieuwingen die de Pensioenwet (PW) moet brengen. Deze wet vervangt de Pensioen- en spaarfondsenwet (PSW). Transparantie: heldere, juiste en volledige voorlichting van werknemers en van andere betrokkenen. Herordening van verantwoordelijkheden: in plaats van de pensioentoezegging van de werkgever (PSW) is de pensioenovereenkomst een gemeenschappelijke zaak van werkgever én werknemer; voor het pensioenreglement is niet meer de werkgever (PSW) maar de pensioenuitvoerder verantwoordelijk; besturen van pensioenfondsen moeten de volle verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun bestuurlijk handelen en niet meer beperkt worden door onder de PSW toegestane vetorechten van ‘buitenstaanders’.
Aan de transparantie kan de or een bijdrage leveren door zijn eigen pensioenbeleid transparant te laten zijn. De pensioenovereenkomst (po) ligt aan de basis: werkgever en werknemer sluiten een overeenkomst waarin zij hun afspraken over ‘pensioen’ vastleggen. Vervolgens brengt de werkgever de po onder bij een pensioenuitvoerder via een uitvoeringsovereenkomst (uo). De pensioenuitvoerder sluit de driehoeksverhouding af met een pensioenreglement. Een po is te zien als dat deel van de arbeidsovereenkomst dat over het ‘pensioen’ gaat. Ook onder de PW kan desgewenst volstaan worden met de vermelding in de arbeidsovereenkomst dat er een pensioenregeling is, met verwijzing naar het pensioenreglement. Onder de PW kan de verschuiving van de verantwoordelijkheid voor het pensioenreglement naar de pensioenuitvoerder voor verwarring gaan zorgen.
Wat kan de or doen? In geval van een instemmingsverzoek dat alleen betrekking heeft op de inhoud van de pensioenovereenkomst, relevante delen van uitvoeringsovereenkomst en pensioenreglement actief onderwerp van het instemmingsverzoek maken. Dit kan leiden tot enig geworstel: hoe ver precies strekt “een regeling met betrekking tot een pensioenverzekering” van de WOR zich uit?
Vanaf 1 januari 2007 mogen Nederlandse pensioenuitvoerders pensioenregelingen voor klanten in andere EU-lidstaten gaan uitvoeren, en mogen werkgevers vanuit Nederland hun pensioenregelingen in andere EU-lidstaten onderbrengen. Als een Nederlandse werkgever de pensioenovereenkomst in een andere EU-lidstaat wil onderbrengen, bepaalt de PW dat artikel 27 WOR van toepassing is als de or met betrekking tot de pensioenregeling reeds WOR-instemmingsrecht toekomt. Als het besluit door het Nederlandse pensioenfonds wordt genomen, zijn daarbij de zeggenschapsverhoudingen leidend zoals die in de statuten van het pensioenfonds zijn vastgelegd.
Bij diverse ondernemingspensioenfondsen heeft de (centrale) ondernemingsraad een vetorecht in geval van wijziging van pensioenreglement en/of statuten. Sinds 1 januari 2007 zijn vetorechten voor niet-pensioenfonds organen, zoals or, vakbond, werkgever, niet meer toegestaan.
